De Hunebedden van Havelte & Rolde

In totaal zijn er in Nederland nog 54 hunebedden over. Het overgrote deel hiervan – maar liefst 52 stuks – vind je in de provincie Drenthe. De overige twee liggen net over de grens in Groningen. Archeologen gaan er overigens van uit dat het er vroeger veel meer waren (waarschijnlijk rond de 100). Veel van deze indrukwekkende stenen zijn in de afgelopen eeuwen helaas vermorzeld en hergebruikt voor de bouw van kerken, huizen en zeedijken.

Dat blijft een indrukwekkend staaltje prehistorische techniek! De stenen zelf zijn tijdens de voorlaatste ijstijd door enorme gletsjers vanuit Scandinavië naar Nederland geduwd. Om de hunebedden te bouwen, gebruikte het Trechterbekervolk waarschijnlijk een slim systeem van boomstammen als rollers, sterke touwen van dierlijke pezen of planten, en hefbomen. Met brute spierkracht en de inzet van trekdieren zoals ossen, werden de keien centimeter voor centimeter op hun plek gelegd.

Hoewel hunebedden collectieve grafmonumenten waren, zijn er vrijwel geen botten gevonden. Dat komt door de zandgrond in Drenthe; deze is van nature erg zuur. In de loop van 5.000 jaar zijn menselijke resten daardoor volledig opgelost. Wat archeologen wel veelvuldig hebben opgegraven, zijn de zogenaamde grafgiften. Dit zijn voorwerpen die de overledenen meekregen voor in het hiernamaals, zoals prachtig versierde aardewerken potten (de beroemde trechterbekers), stenen bijlen, pijlpunten en barnstenen sieraden.

Dit heeft alles te maken met het landschap dat de ijstijd achterliet. De gletsjers uit het noorden stuwden enorme hoeveelheden zand en stenen voor zich uit. Toen het ijs smolt, bleef er in Drenthe een verhoogde zandrug achter: de Hondsrug. Precies op en rond deze Hondsrug bleven de grootste concentraties zwerfkeien achter. De eerste boerengemeenschappen die zich hier vestigden, hadden het zware bouwmateriaal voor hun grafmonumenten dus letterlijk voor het oprapen.